تبلیغات
مصرف گرایی - سال 88 اصلاح الگو مصرف
مصرف گرایی
سال 88 سال اصلاح الگوی مصرف
حضرت آیت الله خامنه‌ای رهبر معظّم انقلاب اسلامی در پیامی به مناسبت آغاز سال نو، سال جدید را سالی مهم خواندند و با ابراز امیدواری درباره غلبه قدرت ایمانی ملت ایران بر همه حوادث و تحولات این سال، افزودند: با توجه به اهمیت "حیاتی و اساسیِ مصرف مدبرانه و عاقلانه منابع کشور"، سال جدید را در همه زمینه ها و امور، سال اصلاح الگوی مصرف می دانم.

راهكارهای اصلاح الگوی مصرف
خبرگزاری فارس: پدیده مصرف گرایی و اسراف در نقطه مقابل مصرف بهینه قرار گرفته است. «مصرف گرایی» یا به عبارت ساده تری اسراف كه یكی از بزرگترین آفت ها و آسیب های فردی و اجتماعی و از گناهانی است كه مورد نهی شدید خداوند متعال واقع شده است و در مقابل اعتدال و میانه روی در مصرف قرار گرفته است.

مصرف گرایی
پدیده مصرف گرایی و اسراف در نقطه مقابل مصرف بهینه قرار گرفته است. «مصرف گرایی» یا به عبارت ساده تری اسراف كه یكی از بزرگترین آفت ها و آسیب های فردی و اجتماعی و از گناهانی است كه مورد نهی شدید خداوند متعال واقع شده است و در مقابل اعتدال و میانه روی در مصرف قرار گرفته است؛ به طور كلی هرگونه زیاده روی در كمیت و اتلاف را شامل می شود.
در حقیقت مصرف گرایی عامل تخریب رشد، توسعه و از بین رفتن منابع ملی است. مصرف گرایی از یك نگاه در معنای مصرف نامتعارف است كه نیاز فیزیكی فرد را برطرف نمی سازد، بلكه نیاز كاذب فرد یا افراد را كه گاه به تقلید از دیگران، تبلیغات، شرایط مادی یا تغییرات ساختار جامعه ایجاد شده برطرف می سازد. مصرف گرایی در نگاه عالمان دین نیز در همان معنای لغوی اسراف استعمال شده است و هرگونه بیهوده گرایی، زیاده روی و اتلاف و مانند آنها را اسراف می دانند.
امام علی(ع) در این باره می فرمایند:
«الاوان اعطاء المال فی غیر حقه تبذیر و اسراف»
«آگاه باشید خرج كردن به ناحق، حیف و میل و اسراف است»
كتاب آسمانی قرآن نیز در آیه 141 سوره انعام در مورد اصلاح الگوی مصرف و بهینه مصرف كردن می فرماید: «كلوامن ثمره اذا اثمر و اتوا حقه یوم حصاده ولاتسرفوا انه لایحب المسرفین» «و از آن میوه هنگامی كه به ثمر می نشیند بخورید و حق آن را به هنگام درو بپردازید و اسراف نكنید كه خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد»
علامه طباطبایی (ره) در توضیح عبارت «لاتسرفوا» نوشته است:
ولا تسرفوا معنایش این است كه در استفاده از این میوه ها و غلات از آن حدی كه برای معاش شما صالح و مفید است تجاوز نكنید. درست است كه شما صاحب آن هستید، ولی نمی توانید در خوردن و بذل و بخشش آن زیاده روی كنید و یا در غیر مصرفی كه خدا معین فرموده به كار ببرید، مثلا در راه معصیت خدا صرف نمایید و همچنین فقیری كه از شما می گیرد نمی تواند در آن اسراف كند و آن را تضییع نماید. پس مفهوم آیه مطلق است و خطاب آن شامل همه مردم چه مالك و چه فقیر می شود.
بنابراین از این آیه شریفه استفاده می شود كه زیاده روی و مصرف گرایی كاری حرام و نكوهیده است. امیرالمومنین علی(ع) نیز با احتیاط در مصارف به خصوص در مصرف بیت المال عالی ترین نظارت را داشته و در كمال بی نیازی در قناعت و ساده زیستی بهترین الگوی مصرف را كه همان اعتدال و میانه روی در مصارف بوده سفارش می كردند و به شدت اسراف، زیاد روی و مصرف گرایی را نكوهش می كردند؛ به ویژه این امر را از والیان حكومتی غیرقابل پذیرش می دانستند.
در این خصوص در نامه ای به فرماندار بصره عثمان بن حنیف می نویسد:
«پس از یاد خدا و درود! ای پسر حنیف، به من گزارش داده اند كه مردی از سرمایه داران بصره، تو را به مهمانی خویش فرا خواند و تو به سرعت به سوی او شتافتی، خوردنی های رنگارنگ برای تو آوردند و كاسه های پر از غذا پی در پی جلوی تو می نهادند، گمان نمی كردم مهمانی مردمی را بپذیری كه نیازمندانشان با ستم محروم شده، و ثروتمندان شان بر سفره دعوت شده اند، اندیشه كن در كجایی؟ و بر سر كدام سفره می خوری؟(2)
امام خمینی نیز درخصوص دقت در مصرف و همچنین پرهیز از مصرف بی جا می فرمایند:
حتی مطبوعات باید این را توجه داشته باشند كه چیزهایی را كه برای ملت مفید نیست در روزنامه ها ننویسند كاغذ صرف این نكنند، وقت صرف آن نكنند، باید رادیو تلویزیون توجه به این معنا داشته باشد كه این بیت المال مسلمین است وقتش صرف چیزهایی كه مربوط به مصالح مسلمین است شود، مسئولیت دارد این ها باید اشخاصی كه مقاماتی كه هستند ملاحظه كنند كه به اندازه ضرورت مشاور بگیرند به اندازه ضرورت خدمتگزار بگیرند نه به اندازه دلخواه و این معنا را باید همه ما بدانیم كه دلخواه های ما آخر ندارد.(3)
بر همین اساس با توجه به نهی شدید مصرف گرایی و اسراف در دستورات و تعالیم اسلامی می توان چنین نتیجه گرفت كه بین مصرف و مصرف گرایی در جامعه تفاوت وجود دارد چرا كه مصرف به خودی خود عاملی موثر در تولید و رشد و توسعه اقتصادی می باشد؛ و باعث ایجاد تقاضا، عرضه و تولید می گردد. اما آنچه كه مذموم و باعث هدررفتن منابع ملی می شود مصرف نامناسب و نامتعارف و یا عدم برخورداری از الگوی صحیح مصرف در جامعه می باشد كه این امر باعث مصرف گرایی، زیاده روی و تجمل گرایی در جامعه می گردد. لذا فرهنگ سازی مصرف بهینه و اصلاح همه زمینه الگوهای مصرفی در كشور از ضروریات اجتناب ناپذیر می باشد.
نتایج و پیامدهای مصرف گرایی
1) تهاجم فرهنگی ابعاد گوناگون اقتصادی، اجتماعی، سیاسی، نظامی و روانی را در بر می گیرد؛ كه روی هم رفتارهای مختلف انسانهای مورد تهاجم خود را با درونی كردن ارزش های مورد نظر شكل می دهد.(4)
در برخی موارد تغییر در الگوی مصرف یك كشور و تمایل به تجملات و مصرف گرایی از اهداف تهاجم فرهنگی می باشد كه با تغییر در الگوهای مصرفی مردم و ظهور گرایش های تجملی باعث ایجاد جامعه مصرف گرا می شوند. در همین راستا امام خمینی فرموده اند:
اكنون بازارهای كشورهای اسلامی، مراكز رقابت كالاهای غرب شده است و سیل كالاهای تزیینی مبتذل و اسباب بازی ها و اجناس مصرفی به سوی آن ها سرازیر است و همه ملت ها را آن چنان مصرفی بار آورده اند كه گمان می كنند بدون این اجناس آمریكایی و اروپایی و ژاپنی و دیگر كشورها زندگی نمی توان كرد.(5)
در چنین وضعی، نشر فرهنگ غربی و استفاده از كالاهای پرزرق و برق خارجی در كشور به عنوان رسالتی برای متمدن كردن مردم به شمار می آید. بدین ترتیب ابزارهایی از جمله وسایل آموزشی، هنری، علوم و فنون، كالاها و خدمات در این راستا مورد استفاده قرار می گیرند. تا «نیازمندی» به غرب و تولیدات آن از جمله تولیدات فرهنگی در ملت های جهان پدیدار شود. در چنین شرایطی فرد و جامعه «نیازمند» در پی رفع نیاز، خویش به تولیدكنندگان (خارجی) مراجعه می كنند زیرا نه تنها امكان تولید و رفع آن نیازها در داخل نیز نیست بلكه آنچه از غرب می آید ارزش تلقی شده و تولید داخلی ضدارزش.(6)
ایجاد این نیازها و رساندن فرد و ملتی به حدی از احساس نیاز كه آن را غیرقابل صرف نظر كردن بداند حتی در مورد نیازهای كاملا غیرضروری از مهمترین اهداف اشاعه فرهنگ مصرف گرایی و تهاجم فرهنگی دشمن و همچنین بالاترین سطح موفقیت تولیدكنندگان استعماری و فرهنگ زدایی دیگر ملت ها می باشد. این تغییر در الگوی مصرف در جامعه اسلامی كه از اهداف تهاجم فرهنگی دشمن است باعث تجمل گرایی و زیاده خواهی و حیف و میل شدن بسیاری از منابع ملی می شود. بر همین اساس یكی از پیامدهای مصرف گرایی اشاعه فرهنگ غرب و تخریب هویت ملی و فرهنگ اسلامی و همچنین ورود كالاهای غربی و از بین رفتن بازار برای تولیدات داخلی و فلج شدن این تولیدات می گردد. لذا در چنین شرایطی اصلاح الگوی مصرف تأثیر به سزایی در خنثی سازی تهاجم فرهنگی دشمن دارد. لذا رهبر فرزانه انقلاب با آگاهی دقیق و روشن بینی خاص خویش با تأكید بر اصلاح الگوی مصرف علاوه بر جلوگیری از هدر رفتن منابع و منافع ملی در برابر ترویج فرهنگ مصرف گرایی و تجمل پرستی غرب كه از اهداف تهاجم فرهنگی دشمن نیز می باشد؛ به ضرورت ادامه دفاع فرهنگی در برابر تهاجم فرهنگی غرب اشاره دارد.
2) یكی دیگر از پیامدهای مصرف گرایی تأثیرات منفی در فضای معنوی جامعه می باشد. چرا كه در بسیاری از مواقع زیاده خواهی، تجمل پرستی و مصرف گرایی باعث رواج خودخواهی، رشد روحیه فردگرایی و نادیده انگاشتن بسیاری از اصول اجتماعی و اخلاقی كه رعایت آن برای زندگی جمعی از ضروری ترین مسائل است خواهد شد.(7)
در این مرحله اندك اندك ذهن انسان به مصرف گرایی خو گرفته و در مسیر بی پایانی در صدد رفع این گونه نیازهای كاذب است و چنین انسانی كه همیشه نیازمند و در پی رفع نیاز است «به یك آرمان دل می بازد كه در واقع دین تازه ای است». چنین انسان مصرف زده ای داوطلبانه برای رفع نیازهای مصرفی «خویش» همه زندگی معنوی خود را در سودای رفع نیاز پدید آمده در اثر تبلیغات چشم و هم چشمی ها و... به فراموشی می سپارد.(8)
بنابراین از مهمترین آثار و پیامدهای اسراف و مصرف گرایی در جامعه اسلامی كه می تواند باعث كم رنگ شدن ارزش ها و آموزه های دینی و معنوی شود به موارد زیر می توان اشاره نمود.
الف) محرومیت از دوستی خدا
خداوند متعال در آیه 141 سوره انعام می فرماید: «... انه لا یحب المسرفین»
«خداوند اسراف كنندگان را دوست ندارد»
ب) فساد اجتماعی: از دیدگاه قرآن یكی از آثار پیامدهای اسراف و مصرف گرایی، فساد در زمین است؛ زیرا هرگونه تجاوز از حد، موجب فساد و از هم گسیختگی می شود و به تعبیر دیگر سرچشمه فساد، اسراف است.
قرآن كریم در آیه های 150-153 سوره شعراء می فرماید:
«فاتقواالله وأطیعون¤ ولا تطیعوا امرالمسرفین¤ الذین یفسدون فی الارض ولایصلحون»
«پس از خدا بترسید و مرا اطاعت كنید و فرمان مسرفان را اطاعت نكنید، همان ها كه در زمین فساد می كنند و اصلاح نمی كنند»
ج) گمراهی و محرومیت از هدایت الهی: یكی دیگر از آثار و پیامدهای اسراف و مصرف گرایی گمراهی و محرومیت از هدایت الهی است.
خداوند متعال در آیه 34 سوره غافر می گوید:
«... كذلك یضل الله من هو مسرف مرتاب»
«این گونه خداوند هر اسراف كار تردیدكننده ای را گمراه می سازد».(9)
3) مصرف گرایی در جامعه دارای اثرات مخرب و زیان بار دیگری است كه از مهمترین آن ها می توان به موارد زیر اشاره كرد:
الف) افزایش واردات
اشاعه فرهنگ مصرف گرایی باعث افزایش تجمل گرایی و نیازهای غیرضروری در جامعه می شود و همین امر نیز باعث سیل ورودی كالاهای خارجی جهت رفع نیازهای فرد و جامعه «نیازمند» به تولیدكنندگان خارجی و باعث افزایش واردات و تضعیف تولیدكنندگان داخلی می شود.
ب) كمبود گرایش به سرمایه گذاری های زیرساختی
در جامعه ای مصرف گرایی به یك فرهنگ تبدیل شده باشد، افراد جامعه دیگر میلی به سرمایه گذاری در بخش های عمرانی و زیرساختی جامعه كه زمان بر می باشد ندارند و همه به دنبال سرمایه گذاری در خرید و فروش كالاهای پرمصرف و فعالیت های زودبازده می باشند، به همین دلیل مصرف گرایی باعث كاهش گرایش به سرمایه گذاری های زیرساختی و عمرانی در جامعه خواهد شد.




نوشته شده در تاریخ سه شنبه 3 آذر 1388 توسط پیام صفایی | نظرات()
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
آرشیو مطالب
نویسندگان
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بازدید :
آخرین بروز رسانی :